Sharma van Eer, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht: “Ons onderzoek begin 2026 laat zien dat scholen verschillende obstakels ervaren bij het vergroenen van het schoolplein. Gebrek aan financiering wordt het vaakst genoemd. Daarbij gaat het niet alleen om geld voor de aanleg, maar ook om versnipperde financieringsmogelijkheden en onzekerheid over de structurele onderhoudskosten. Daarnaast blijkt de grens tussen verantwoordelijkheid van school, schoobestuur en gemeente vaak onduidelijk. Wie neemt het initiatief en wie is verantwoordelijk voor investeringen?”
Zorgen over beheer en onderhoud
“Beheer en onderhoud komen als derde categorie naar voren en werd door vrijwel alle respondenten genoemd”, vertelt Sharma. “Scholen weten niet altijd wie verantwoordelijk is voor onderhoud en maken zich zorgen over de kosten en benodigde inzet op langere termijn. Het onderzoek is in onze opdracht uitgevoerd door SME en is gebaseerd op enquêtes en verdiepende gesprekken. Meer dan 48 scholen, een scholenkoepel en 20 medewerkers van gemeenten, provincies en natuureducatieorganisaties hebben hieraan meegewerkt.”
Brede herkenning
Marianne Greenall van Schoolpleinadvies herkent de belemmeringen ook in haar praktijk. Zij ondersteunt scholen en schoolbesturen in heel Nederland bij de herinrichting van de buitenruimte en is nauw betrokken bij het vergroenen en klimaatadaptief inrichten van schoolpleinen binnen een regionaal overheidsproject in Limburg. Marianne: ”Ik zie dat men vooral ook hulp nodig heeft bij het maken van goede keuzes ten aanzien van de inrichting. Een plein wat je vandaag inricht moet er in de toekomst ook nog goed uitzien. Daarnaast zie ik dat hulp van een professional richting geeft voor scholen en deuren opent om meer kansen te benutten.”
Veel info en beleid, maar het schiet niet op
“Ook voor ons zijn de hobbels heel herkenbaar”, zegt Vincent van der Veen, impactmanager bij IVN Natuureducatie. “Samen met Jantje Beton hebben we al enorm veel informatie en houvast voor de praktijk verzameld. We zijn al meer dan 10 jaar bezig. Het staat in allerlei beleid, maar het schiet niet op. We zijn dan ook heel blij dat het onderwerp tijdens de algemene beschouwingen op 17 september 2026 in het kabinet aan de orde kwam. Er komt een brief hoe het Rijk kan ondersteunen en dat is nodig. Nu is de financiering voor de transitie van het schoolplein in Nederland een subsidieconfetti. Dat maakt dat de kwaliteit van het resultaat sterk verschilt en erger; dat het op dit moment een groot verschil maakt waar je als kind in Nederland op school zit.”
Plein wordt openbare ruimte
Het geld voor de inrichting van schoolpleinen heeft nu het niveau van stoeptegels van 30 bij 30 centimeter, maar dat is niet de kwaliteit die we tegenwoordig willen. De bekostiging past ook niet bij het kwaliteitskader onderwijshuisvesting 2026 dat in opdracht van het Ministerie van OCW is opgesteld. Daarin is aangegeven dat er voor kinderen in het basisonderwijs over het algemeen minimaal 5 vierkante meter per kind buiten(speel)ruimte moet zijn, waarvan ten minste 2 vierkante meter onverhard. Daarbij wordt als uitgangspunt gesteld dat alle nieuwe schoolpleinen openbaar zijn op tijden dat ze niet door de school worden gebruikt. Dat ze onderdeel worden van de openbare ruimte, als plek voor zowel leerlingen als de buurt.
Hoewel veel scholen en gemeenten deze ambitie hebben overgenomen in hun Integraal Huisvestingsplan, is dat beslist nog geen praktijk. Ook uit de uitzending van KRO Pointer in maart 2024 blijkt dat 50 van de 50 onderzochte gemeenten het kwaliteitskader in de la laten liggen als het om schoolplein gaat.
Investering voor meerdere generaties
Hier ligt nog een geweldige opgave, zegt Ingrid de Moel, directeur van Bouwstenen. Samen met het werkveld kijken we hoe we het vergroenen en openbaar maken van schoolpleinen kunnen opschalen. Met een eerste berekening op basis van het kwaliteitskader en eigen praktijk-onderzoek komen we al snel uit op een eenmalige investering van ongeveer € 1,2 miljard om alle schoolpleinen voor kinderen in het basisonderwijs gezond en groen te maken (ruim € 800,- per kind). Dat is nog zonder gevel, dak, ondergrondse wateropslag en dat soort dingen. De benodigde investering is veel lager dan de investering die een gebouw nodig heeft en het is net zo goed ruimte om te leren. Daarbij, met alles wat we nu versneld investeren, kunnen we hele generaties kinderen een gezondere en betere basis geven. We onderzoeken hoe we dat goed kunnen inregelen wat betreft eigendom, beheer en onderhoud.
Meedoen? Dat kan.We presenteren de resultaten tijdens het VNG jaarcongres gemeenten financiën op 23 november 2026 (sessie 'Sturen op waarden') en tijdens de jaarbijeenkomst van Bouwstenen voor Sociaal op 3 december 2026. Zie hier het programma van de Maatschappelijk Vastgoeddag.
Alle slimme oplossingen voor eigendom, beheer en onderhoud zijn nog welkom. |
Image
|
Meer informatie
- Bericht: Aandacht voor groene schoolpleinen (Bouwstenen, september 2026)
- Bericht: Groenblauwe schoolpleinen: wat hebben scholen nodig om de tegels eruit te halen? (SME, juni 2026)
- Bericht: Gemeenten nemen nieuwe norm schoolpleingrootte niet mee in beleid (Pointer, 2024)
- Bericht: Door te klein schoolplein kan niet iedereen overal spelen (Pointer, 2024)
- Webinfo: Groene schoolpleinen (IVN)
- Webinfo: Gezonde schoolpleinen (Jantje Beton)
